Cực quang là hiện tượng ánh sáng tự nhiên xuất hiện trên bầu trời với những dải màu xanh, hồng, tím chuyển động đầy ấn tượng. Cùng Vietravel tìm hiểu cách cực quang hình thành, ý nghĩa màu sắc và kinh nghiệm săn cực quang trong bài viết sau.
Cực quang là gì? Vì sao bầu trời xuất hiện những dải sáng kỳ ảo?
TÓM TẮT THÔNG TIN VỀ CỰC QUANG:
-
Tên gọi: Cực quang ở khu vực Bắc bán cầu được gọi là Bắc cực quang (Aurora Borealis), trong khi cực quang ở Nam bán cầu mang tên Nam cực quang (Aurora Australis). Hai hiện tượng này diễn ra đồng thời nhưng mang hình thái phản chiếu nhau qua xích đạo.
-
Màu sắc: Phổ biến nhất là dải màu xanh lục, tiếp đến là các dải đỏ, hồng, tím hoặc xanh lam (tùy thuộc vào địa điểm quan sát, độ cao và thành phần khí quyển tại thời điểm đó).
-
Đặc điểm: Cực quang là những dải sáng liên tục thay đổi hình dáng, xuất hiện rõ nhất ở các khu vực gần hai cực từ của Trái Đất, đặc biệt có thể quan sát bằng mắt thường vào ban đêm khi bầu trời đủ tối và quang đãng.
-
Nguyên nhân hình thành: Là kết quả của sự tương tác mãnh liệt giữa các hạt tích điện (từ gió Mặt Trời), từ trường Trái Đất và các loại khí trong bầu khí quyển.
Về bản chất khoa học, cực quang là hiện tượng quang học được sinh ra khi các hạt mang điện tích (chủ yếu là electron và proton) được giải phóng từ Mặt Trời thông qua những cơn gió Mặt Trời (Solar wind) di chuyển vào vũ trụ và va chạm với Trái Đất. Khi dòng hạt này đến gần Trái Đất, chúng tương tác với từ quyển – vùng không gian chịu ảnh hưởng của từ trường Trái Đất. Một phần các hạt được dẫn theo đường sức từ về những khu vực gần hai cực. Tại đây, các hạt giàu năng lượng va chạm với oxy và nitơ trong tầng khí quyển phía trên, truyền năng lượng cho các nguyên tử và phân tử khí. Khi chúng trở về trạng thái năng lượng ban đầu, phần năng lượng dư thừa được giải phóng dưới dạng photon ánh sáng. Hàng tỷ tương tác như vậy tạo nên những dải sáng, màn sáng hoặc tia sáng chuyển động trên bầu trời mà chúng ta gọi là cực quang.
Cực quang có thể hình thành trong phạm vi độ cao khá rộng, nhưng theo NOAA, cực quang điển hình thường xuất hiện ở khoảng 100–250 km phía trên mặt đất. Do từ trường dẫn các hạt mang điện về vùng cực, hiện tượng này được quan sát thường xuyên nhất trong các vành đai bao quanh cực từ. Khi hoạt động địa từ mạnh, vành đai cực quang có thể mở rộng về các vĩ độ thấp hơn, khiến cực quang xuất hiện tại những khu vực vốn ít khi quan sát được hiện tượng này.
Vì sao cực quang có nhiều màu sắc khác nhau? Màu sắc của cực quang không xuất hiện ngẫu nhiên mà phụ thuộc vào loại khí bị kích thích, độ cao xảy ra va chạm và năng lượng của các hạt. Vì các lớp khí quyển có thành phần và mật độ khác nhau theo độ cao, cùng một đợt cực quang có thể xuất hiện đồng thời nhiều màu.
-
Xanh lục: Là màu thường gặp nhất, chủ yếu do oxy phát sáng ở độ cao khoảng 100–200 km.
-
Đỏ: Cũng do oxy tạo ra nhưng thường xuất hiện ở độ cao trên 200 km, nơi khí quyển loãng hơn.
-
Xanh lam: Liên quan đến nitơ được kích thích, thường xuất hiện ở khoảng 100–200 km.
-
Hồng: Có thể xuất hiện ở phần thấp của cực quang, thường dưới khoảng 100 km, do sự phát sáng liên quan đến nitơ.
-
Tím hoặc các màu pha trộn: Có thể hình thành khi ánh sáng phát ra từ nhiều loại khí và quá trình tương tác khác nhau cùng xuất hiện trong tầm quan sát.
Chính sự thay đổi liên tục về năng lượng của các hạt, thành phần khí quyển và độ cao xảy ra tương tác khiến cực quang có thể chuyển từ những dải xanh lục quen thuộc sang đỏ, hồng, xanh lam hoặc tím. Hình dạng của chúng cũng liên tục biến đổi thành các dải, màn, tia hoặc mảng sáng trên bầu trời.
Cực quang gồm 2 loại: Bắc cực quang và Nam cực quang (Ảnh: Sưu tầm)
Những điều thú vị về cực quang ít người biết
Cực quang không chỉ gây ấn tượng bởi những dải sáng nhiều màu trên bầu trời mà còn ẩn chứa nhiều hiện tượng thú vị liên quan đến từ trường, hoạt động của Mặt Trời và môi trường không gian. Dưới đây là những điều đặc biệt về cực quang mà không phải ai cũng biết.
Cực quang không chỉ xuất hiện trên Trái Đất
Có thể bạn sẽ bất ngờ, nhưng Trái Đất không phải là hành tinh duy nhất sở hữu đặc quyền ngắm cực quang. Thông qua các kính viễn vọng không gian, các nhà thiên văn học đã quan sát được hiện tượng cực quang vô cùng ngoạn mục trên các hành tinh khác trong hệ Mặt Trời, tiêu biểu là Sao Mộc (Jupiter) và Sao Thổ (Saturn). Những hành tinh khí khổng lồ này sở hữu từ trường mạnh hơn Trái Đất hàng chục lần cùng với khí quyển dày đặc, tạo điều kiện hoàn hảo để sinh ra những dải cực quang cực kỳ mạnh mẽ, thậm chí có thể tỏa ra các tia X và tia cực tím (UV) mà mắt thường con người không thể nhìn thấy.
Cực quang trên Sao Mộc xuất hiện ở hai cực của hành tinh (Ảnh: Sưu tầm)
Cực quang có thể thay đổi hình dạng liên tục
Cực quang hiếm khi đứng yên một chỗ. Tùy thuộc vào cường độ của các hạt tích điện và sự nhiễu loạn của từ trường, những dải sáng này có thể xuất hiện dưới vô số hình thái khác nhau. Đôi khi chúng là một dải lụa mỏng vắt ngang bầu trời (arcs), lúc lại tạo thành những dải rèm xếp lớp uốn cong (bands), hay những cột ánh sáng thẳng đứng bắn lên như pháo hoa (rays), và thỉnh thoảng mở rộng rực rỡ tỏa ra từ một tâm điểm giống như một chiếc vương miện (corona). Sự chuyển động, khiêu vũ nhịp nhàng của các dải sáng này luôn khiến người xem phải nín thở vì kinh ngạc.
Cực quang có thể thay đổi hình dạng liên tục trông giống dải lụa hoặc vệt sóng uốn lượn (Ảnh: Sưu tầm)
Hoạt động của Mặt Trời quyết định cường độ cực quang
Khả năng quan sát cực quang có mối liên hệ chặt chẽ với hoạt động của Mặt Trời và điều kiện địa từ. Mặt Trời trải qua chu kỳ hoạt động khoảng 11 năm, trong đó số lượng vết đen và mức độ hoạt động có những giai đoạn tăng hoặc giảm. Khi các điều kiện thời tiết không gian làm hoạt động địa từ tăng mạnh, vành đai cực quang có thể mở rộng ra xa hai cực, đồng thời cực quang trở nên sáng và hoạt động mạnh hơn. Trong những cơn bão địa từ lớn, cực quang có thể được quan sát ở những vĩ độ thấp hơn bình thường, bao gồm nhiều khu vực tại Hoa Kỳ (
Mỹ),
châu Âu và châu Á.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cứ xuất hiện solar flare hoặc CME là chắc chắn nhìn thấy cực quang. Khả năng quan sát còn phụ thuộc vào hướng và đặc điểm của dòng vật chất đến Trái Đất, mức độ tương tác với từ trường Trái Đất, vị trí người quan sát, mây, ánh sáng đô thị và độ tối của bầu trời.
Hoạt động của Mặt Trời quyết định trực tiếp đến cường độ cực quang (Ảnh: Sưu tầm)
-
-
-
-
Cực quang có thực sự tạo ra âm thanh?
Trong nhiều thế kỷ, đã có những ghi nhận về tiếng lách tách, tiếng nổ nhỏ hoặc âm thanh tương tự tiếng vỗ xuất hiện trong những đêm Bắc cực quang hoạt động mạnh. Điều khiến hiện tượng này trở nên khó giải thích là cực quang thường hình thành cách mặt đất hàng trăm kilomet, quá xa để âm thanh từ chính vùng phát sáng truyền xuống gần như đồng thời với ánh sáng.
Một nhóm nghiên cứu tại Aalto University,
Phần Lan đã ghi nhận những âm thanh có liên hệ với thời điểm Bắc cực quang hoạt động và định vị nguồn âm thanh ở độ cao chỉ khoảng 70–80 m so với mặt đất. Các nghiên cứu đề xuất rằng trong điều kiện thời tiết lạnh, quang mây và ít gió, một lớp nghịch nhiệt có thể hình thành gần mặt đất và tích tụ các điện tích trái dấu. Khi hoạt động địa từ tác động đến môi trường điện từ, các điện tích có thể phóng điện và tạo ra những tiếng lách tách ngắn.
Tuy nhiên, đây vẫn là một cơ chế được đề xuất và tiếp tục nghiên cứu, vì vậy không nên hiểu rằng bản thân các dải sáng cực quang ở độ cao hàng trăm kilomet trực tiếp phát ra âm thanh mà người đứng dưới mặt đất có thể nghe thấy. Các âm thanh được nghiên cứu có thể liên quan đến điều kiện điện từ và khí quyển gần mặt đất xảy ra đồng thời với hoạt động địa từ mạnh.
Gợi ý thời điểm dễ săn cực quang nhất
Muốn tăng khả năng nhìn thấy cực quang, bạn cần kết hợp đúng mùa, đủ giờ tối, vị trí nằm trong hoặc gần vành đai cực quang và điều kiện thời tiết thuận lợi. Dù chọn đúng thời điểm, cực quang vẫn là hiện tượng tự nhiên nên không thể đảm bảo chắc chắn xuất hiện vào một đêm cụ thể.
Thời điểm lý tưởng để ngắm cực quang ở Bắc bán cầu
-
Mùa săn cực quang: Khoảng tháng 9 đến tháng 4 năm sau là giai đoạn thuận lợi tại nhiều điểm săn Bắc cực quang. Lúc này, các vùng vĩ độ cao có nhiều giờ tối hơn, tạo điều kiện để quan sát ánh sáng cực quang trên bầu trời.
-
Giai đoạn có đêm dài: Khoảng tháng 10 đến tháng 2 có lợi thế về thời lượng ban đêm tại các vùng gần Bắc Cực. Tuy nhiên, đây không đồng nghĩa với việc hoạt động địa từ luôn mạnh hơn những tháng khác.
-
Thời điểm đáng chú ý: Theo NOAA, tháng 3 và tháng 9, gần các kỳ xuân phân và thu phân, có xu hướng thuận lợi cho những đợt cực quang mạnh do cách gió Mặt Trời tương tác với từ quyển Trái Đất. Khi lên lịch, vẫn cần cân bằng yếu tố này với số giờ trời tối tại từng điểm đến.
-
Khu vực quan sát nổi tiếng: Những vùng nằm gần vành đai cực quang như
Bắc Na Uy, Bắc Phần Lan, Bắc Thụy Điển, Iceland, Alaska và miền Bắc Canada thường được lựa chọn để săn Bắc cực quang.
Nếu mục tiêu chính của chuyến đi là săn cực quang, bạn nên ở lại nhiều đêm thay vì chỉ một đêm. Thời tiết nhiều mây có thể che khuất hoàn toàn cực quang ngay cả khi hoạt động địa từ đang mạnh.
Ngắm cực quang ở Bắc bán cầu từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau (Ảnh: Sưu tầm)
Thời điểm lý tưởng để ngắm cực quang ở Nam bán cầu
Nam cực quang (Aurora Australis) cũng có thể xảy ra quanh năm, nhưng để quan sát từ mặt đất, bạn cần bầu trời đủ tối. Vì vậy, những tháng có đêm dài của Nam bán cầu thường thuận lợi hơn về điều kiện quan sát.
-
Thời gian thuận lợi: Khoảng tháng 3 đến tháng 9, khi Nam bán cầu bước vào mùa thu và mùa đông, thời lượng ban đêm tăng lên tại các vĩ độ cao.
-
Giai đoạn đáng chú ý:Tháng 3 và tháng 9, gần hai kỳ phân, thường có điều kiện địa từ thuận lợi hơn cho hoạt động cực quang. Cơ quan Khí tượng Úc cũng cho biết Aurora Australis có thể xuất hiện bất kỳ thời điểm nào trong năm nhưng có xu hướng xảy ra nhiều hơn quanh hai tháng này.
-
Khu vực quan sát:Tasmania và vùng bờ biển phía nam Australia (Úc), Đảo Nam New Zealand và Nam Cực là những khu vực thường được nhắc đến khi săn Nam cực quang. Tại Tasmania, nên chọn địa điểm tối, ít mây và có tầm nhìn thoáng về
phía nam.
Nam cực quang thường khó lên kế hoạch hơn
du lịch Bắc cực quang do phần lớn vành đai cực quang phía nam nằm trên đại dương và Nam Cực. Vì vậy, tại Tasmania hoặc New Zealand, hoạt động địa từ đủ mạnh là yếu tố đặc biệt quan trọng nếu muốn quan sát cực quang từ đất liền.
Ngắm Nam cực quang từ tháng 3 đến tháng 9 (Ảnh: Sưu tầm)
Thời gian lý tưởng trong ngày
Theo NOAA, cực quang thường hoạt động rõ hơn gần nửa đêm địa phương, với khung giờ quan sát thuận lợi phổ biến khoảng 22:00–02:00. Khi hoạt động địa từ mạnh, khoảng thời gian có thể quan sát cực quang có thể kéo dài sang đầu buổi tối hoặc gần sáng.
Tuy nhiên, không có một “giờ vàng” đảm bảo chắc chắn nhìn thấy cực quang. Trước mỗi đêm săn cực quang, bạn nên kiểm tra đồng thời:
-
Dự báo hoạt động cực quang và địa từ: Theo dõi dự báo ngắn hạn thay vì chỉ dựa vào tháng du lịch.
-
Mây che phủ: Bầu trời nhiều mây có thể khiến bạn không nhìn thấy cực quang dù hoạt động địa từ mạnh.
-
Ô nhiễm ánh sáng: Ưu tiên khu vực xa trung tâm đô thị, đèn đường và các nguồn sáng mạnh.
-
Độ tối của bầu trời: Trời càng tối càng thuận lợi để nhận ra những dải cực quang yếu; ánh trăng mạnh cũng có thể làm giảm độ tương phản của cực quang.
Vietravel gợi ý: Khi lên kế hoạch săn cực quang, đừng chỉ chọn “đúng tháng”. Một chuyến đi có nhiều đêm quan sát, địa điểm ít ô nhiễm ánh sáng, dự báo mây tốt và hoạt động địa từ thuận lợi sẽ giúp tăng cơ hội bắt gặp cực quang hơn so với việc chỉ cố định một đêm theo lịch.
Cực quang thường xuất hiện ở đâu? Những nơi nổi tiếng để ngắm cực quang
Cực quang thường xuất hiện dày đặc nhất quanh các vùng gần hai cực từ (vĩ độ từ 60 đến 75 độ), đặc biệt tại những khu vực có bầu trời tối, ít bị ô nhiễm ánh sáng và điều kiện thời tiết mùa đông thuận lợi. Tại những tọa độ này, du khách không chỉ có cơ hội ngắm nhìn những dải lụa phát sáng chuyển động mê hoặc trên bầu trời đêm mà còn có thể kết hợp dựng lều cắm trại, săn ảnh thiên văn chuyên nghiệp và tham gia các hoạt động trải nghiệm tuyết thú vị (như đi xe trượt tuyết, câu cá trên băng).
Nhìn chung, khu vực Bắc bán cầu có lợi thế sở hữu nhiều điểm đến thuận tiện với hạ tầng du lịch phát triển để săn cực quang, trong khi vùng Nam bán cầu lại mang đến trải nghiệm thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ nhưng khó tiếp cận hơn.
Top 10 điểm ngắm cực quang tuyệt đẹp ở Bắc bán cầu
1. Thành phố Tromsø (Na Uy) - Tọa độ ngắm dải sáng xanh mướt giữa lòng Bắc Âu
Nằm cách Vòng Cực Bắc hơn 350km, Tromsø được mệnh danh là "Thủ đô của Bắc cực quang”. Thành phố nằm ở vĩ độ cao thuộc vành đai cực quang nên tần suất xuất hiện ánh sáng rất dày đặc. Mùa quan sát tại đây thường kéo dài từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 4, khi bầu trời có đủ thời gian tối để cực quang hiện rõ.
Điểm thuận tiện khi săn
cực quang Bắc Âu ở Tromsø là bạn không nhất thiết phải đứng chờ tại một vị trí cố định. Các tour địa phương thường di chuyển ra khỏi thành phố và thay đổi địa điểm tùy theo dự báo mây, giúp tìm khu vực có bầu trời quang hơn. Hành trình còn có thể kết hợp
xe chó kéo, gặp tuần lộc, tìm hiểu văn hóa Sami hoặc ngắm cảnh trên biển vào ban đêm.
Ngắm cực quang ở Na Uy trong khoảng cuối tháng 8 đến đầu tháng 4 (Ảnh: Sưu tầm)
-
-
2. Thị trấn Rovaniemi (Phần Lan) - Làng Ông già Noel lung linh dưới ánh cực quang
Rovaniemi, thủ phủ của vùng Lapland (Phần Lan), không chỉ là quê hương chính thức của Ông già Noel mà còn là điểm đến mơ ước của những người yêu thích cực quang. Điểm đến này vô cùng nổi tiếng với dịch vụ lưu trú tại các phòng lều kính (glass igloos) có hệ thống sưởi ấm hiện đại. Thời gian quan sát thường kéo dài từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 4.
Rovaniemi đặc biệt phù hợp với những ai muốn kết hợp săn cực quang và nghỉ dưỡng mùa đông. Bên cạnh việc di chuyển ra rừng, hồ hoặc những khu vực ít ánh sáng, bạn có thể lựa chọn các loại hình lưu trú có mái kính hoặc cửa sổ hướng lên bầu trời, sau đó kết hợp tham quan Làng Ông già Noel, đi xe chó kéo husky, xe tuần lộc hoặc snowmobile.
Rovaniemi là một trong những điểm ngắm cực quang nổi tiếng của Phần Lan (Ảnh: Sưu tầm)
3. Công viên quốc gia Abisko (Thụy Điển) - Bầu trời trong vắt ít mây nhất khu vực
Abisko nằm ở miền Bắc Thụy Điển và là một trong những địa điểm thường được lựa chọn để săn Bắc cực quang tại Swedish Lapland. Khu vực này được bao quanh bởi địa hình núi, tạo nên điều kiện vi khí hậu có thể giúp Abisko có trời quang trong những thời điểm một số khu vực xung quanh vẫn có mây.
Ngoài quan sát từ khu vực Công viên quốc gia Abisko, bạn có thể trải nghiệm Aurora Sky Station trên núi Nuolja. Không gian tự nhiên rộng, ít nguồn sáng đô thị và tầm nhìn thoáng giúp Abisko đặc biệt phù hợp với những người muốn dành phần lớn thời gian cho quan sát và chụp ảnh bầu trời.
Công viên quốc gia Abisko địa điểm ngắm cực quang nhờ bầu trời quang mây (Ảnh: Sưu tầm)
>>> Lên lịch khám phá Thụy Điển và tìm hiểu thêm:
-
-
Thành phố Stockholm - Thủ đô và là thành phố lớn nhất của Thụy Điển, đồng thời là thành phố đông dân nhất vùng Bắc Âu.
4. Thị trấn Yellowknife (Canada) - Thủ phủ săn Bắc cực quang của lục địa Bắc Mỹ
Nằm lọt thỏm ngay dưới tâm điểm của Vành đai cực quang (Aurora Oval), Yellowknife (Lãnh thổ Tây Bắc, Canada) được xem là thủ phủ săn Bắc cực quang của toàn khu vực Bắc Mỹ. Địa hình bằng phẳng không bị đồi núi che khuất cùng khí hậu lục địa đặc trưng cực kỳ hanh khô, ít sương mù đã tạo điều kiện vô cùng thuận lợi để tỷ lệ săn ảnh cực quang thành công tại đây luôn đạt mức rất cao.
Vào mùa đông, các tour thường đưa khách ra ngoài trung tâm để tránh ánh sáng đô thị, sau đó chờ cực quang tại lodge, cabin hoặc những khu vực quan sát ngoài trời. Những mặt hồ đóng băng và cảnh quan tuyết trắng cũng tạo tiền cảnh đặc trưng cho ảnh Bắc cực quang.
5. Thành phố Fairbanks (Alaska - Mỹ) - Tọa độ ngắm ánh sáng huyền ảo khu vực Bắc Mỹ
Fairbanks nằm trong vùng thuận lợi để quan sát Bắc cực quang và có mùa săn Aurora kéo dài. Bên cạnh các điểm quan sát nằm xa ánh sáng trung tâm, nơi đây còn hấp dẫn nhờ khả năng kết hợp nhiều trải nghiệm mùa đông. Một trong những lựa chọn nổi bật là đến Chena Hot Springs, thư giãn trong làn nước nóng giữa tiết trời lạnh giá và chờ cực quang xuất hiện trên bầu trời. Bạn cũng có thể nghỉ tại các lodge ngoài thành phố để có thêm thời gian quan sát cực quang trong đêm.
Thành phố Fairbanks được mệnh danh là "Thủ đô Cực quang” (Ảnh: Sưu tầm)
>>> Tìm hiểu thêm về Bắc Mỹ:
6. Vườn quốc gia Thingvellir (Iceland) - Khung cảnh dải sáng trên nền địa hình núi lửa
Thingvellir National Park nằm trên tuyến Golden Circle và cách khu vực ánh sáng mạnh của Reykjavík một khoảng đủ để trở thành lựa chọn đáng cân nhắc cho những đêm săn cực quang. Không gian rộng, ít công trình cao cùng cảnh quan hồ, núi và các khe nứt địa chất tạo nên tiền cảnh đặc biệt khi Aurora Borealis xuất hiện.
Điểm hấp dẫn của Thingvellir còn nằm ở khả năng kết hợp trong lịch trình khám phá Iceland. Ban ngày, bạn có thể tham quan cảnh quan địa chất và các điểm trên Golden Circle; đến tối, nếu dự báo mây và hoạt động địa từ thuận lợi, có thể tiếp tục chờ cực quang.
7. Thị trấn Murmansk (Nga) - Điểm ngắm ánh sáng cực quang tối ưu chi phí
Murmansk nằm ở miền Bắc nước Nga, phía trên Vòng Bắc Cực, nơi mùa đông có những khoảng thời gian ban đêm kéo dài. Khi săn cực quang, các hành trình thường rời khu vực trung tâm thành phố để tìm những địa điểm ít ánh sáng và có điều kiện mây thuận lợi hơn.
Bên cạnh Aurora Borealis, hành trình đến Murmansk còn hấp dẫn nhờ cảnh quan tuyết và không khí mùa đông vùng Bắc Cực. Tuy nhiên, không nên mặc định đây là điểm săn cực quang tiết kiệm vì tổng chi phí còn phụ thuộc vào vé máy bay, lưu trú, tour và điều kiện nhập cảnh tại từng thời điểm.
Thị trấn Murmansk là một trong những điểm đến săn cực quang nổi tiếng (Ảnh: Sưu tầm)
>>> Các địa điểm nổi tiếng tại Nga mà bạn không thể bỏ lỡ đi đến đây:
8. Thị trấn Kangerlussuaq (Greenland) - Không gian hoang sơ giữa dải băng vĩnh cửu
Kangerlussuaq là một trong những địa điểm đáng chú ý của Greenland dành cho người yêu thích bầu trời đêm. Khu vực này có điều kiện tương đối khô và được Visit Greenland giới thiệu với hơn 300 ngày trời quang mỗi năm, tạo lợi thế đáng kể cho các hoạt động quan sát thiên nhiên và bầu trời.
Quy mô khu dân cư nhỏ cũng giúp việc tránh ánh sáng nhân tạo dễ dàng hơn. Chỉ cần di chuyển ra khỏi khu vực có nhiều đèn, bạn đã có thể tìm được không gian tối hơn để quan sát Aurora Borealis, đồng thời kết hợp chụp cảnh quan Bắc Cực và khám phá vùng băng Greenland.
9. Quần đảo Svalbard (Na Uy) - Trải nghiệm ngắm cực quang vào ban ngày
Quần đảo Svalbard nằm ở vĩ độ 78 độ Bắc, là một trong những khu vực có người sinh sống gần cực Bắc nhất thế giới. Vị trí nằm sâu trong vòng Bắc Cực này mang đến hiện tượng "Đêm vùng cực” (Polar Night) - kéo dài từ giữa tháng 11 đến cuối tháng 1, khi mặt trời không hề mọc. Nhờ bóng tối bao trùm 24/24, Svalbard là nơi hiếm hoi trên thế giới cho phép du khách chiêm ngưỡng dải sáng kỳ ảo ngay cả vào thời gian ban ngày.
10. Đảo Skye (Scotland) - Điểm ngắm ánh sáng hiếm hoi vùng sương mù
Isle of Skye không nằm sâu trong vành đai cực quang như Tromsø, Abisko hay Fairbanks, vì vậy khả năng quan sát Aurora Borealis không ổn định bằng các điểm ở vĩ độ cao hơn. Tuy nhiên, khi hoạt động địa từ đủ mạnh, Bắc cực quang vẫn có thể xuất hiện trên bầu trời miền Bắc Scotland.
Lợi thế lớn nhất của Skye nằm ở cảnh quan. Những vùng ven biển, núi và khu vực nông thôn ít ánh sáng tạo nên tiền cảnh đẹp cho ảnh cực quang. Vì vậy, đây phù hợp hơn với người muốn khám phá Scotland và xem cực quang như một trải nghiệm có thể gặp thêm trong hành trình.
Cực quang đảo Skye kéo dài từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau (Ảnh: Sưu tầm)
Top 5 điểm ngắm cực quang ấn tượng ở Nam bán cầu
So với Aurora Borealis, Nam cực quang (Aurora Australis) khó tiếp cận hơn vì phần lớn vành đai cực quang phía nam nằm trên đại dương và Nam Cực. Với khách du lịch thông thường, New Zealand và Tasmania là những lựa chọn thực tế hơn.
1. Đảo Stewart (New Zealand) - Thiên đường Nam cực quang rực rỡ sắc hồng tía
Đảo Stewart là hòn đảo cực Nam của New Zealand. Đảo quốc nằm ở vĩ độ nam này vốn được người Maori bản địa đặt tên là Rakiura, mang ý nghĩa là "Bầu trời rực sáng”. Do đặc thù vĩ độ và thành phần khí quyển, khi ngắm cực quang tại đây, bạn sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng các dải sáng nghiêng về tông màu hồng, cam và tím ngọc vô cùng độc đáo, khác biệt hoàn toàn so với sắc xanh lục phổ biến ở Bán cầu Bắc.
Đảo Stewart được công nhận là Khu bảo tồn Bầu trời Đêm tối (Ảnh: Sưu tầm)
2. Đảo Tasmania (Úc) - Tọa độ săn ánh sáng cực Nam hoang sơ
Tasmania nằm ở phía nam lục địa Australia và là một trong những địa điểm thường được lựa chọn để chờ Aurora Australis. Các bờ biển, vùng hồ và khu vực tự nhiên xa đô thị mang lại tầm nhìn rộng về phía nam, đồng thời hạn chế ánh sáng nhân tạo.
Nếu chọn được vị trí bên hồ hoặc bờ biển, người chụp ảnh còn có thể tận dụng mặt nước làm tiền cảnh phản chiếu. Tuy nhiên, Nam cực quang không xuất hiện đều đặn tại Tasmania, vì vậy cần theo dõi hoạt động địa từ và dự báo mây trước khi lên đường.
Ngắm cực quang tại đảo Tasmania nhờ vị trí nằm ở vĩ độ phía Nam cao và ít ô nhiễm ánh sáng (Ảnh: Sưu tầm)
3. Quần đảo Falkland - Trải nghiệm không gian đêm hoang dã giữa đại dương
Quần đảo Falkland nằm tại Nam Đại Tây Dương, có mật độ dân cư thấp và nhiều khu vực gần như không chịu ảnh hưởng đáng kể của ánh sáng đô thị. Điều này tạo nên điều kiện bầu trời tối thuận lợi cho quan sát thiên văn nói chung. Aurora Australis có thể xuất hiện khi hoạt động địa từ đủ mạnh, nhưng Falkland không phải điểm săn Nam cực quang phổ biến và ổn định như Tasmania hay New Zealand. Vì vậy, nơi đây phù hợp hơn với hành trình khám phá thiên nhiên, động vật hoang dã và quan sát bầu trời đêm, trong đó cực quang là trải nghiệm có thể bắt gặp khi điều kiện phù hợp.
Ngắm cực quang tại quần đảo Falkland từ tháng 4 đến tháng 8 (Ảnh: Sưu tầm)
4. Lục địa Nam Cực - Hành trình chinh phục điểm cực Nam Trái Đất
Nam Cực nằm ngay khu vực hoạt động của Aurora Australis, vì vậy về mặt địa lý đây là môi trường đặc biệt thuận lợi để nghiên cứu và quan sát Nam cực quang. Trong mùa đông, bóng tối kéo dài cùng mức ô nhiễm ánh sáng rất thấp tại nhiều khu vực tạo điều kiện tốt cho hoạt động quan sát khoa học.
Tuy nhiên, Nam Cực không phải điểm săn cực quang thực tế đối với phần lớn khách du lịch. Mùa du lịch phổ biến chủ yếu diễn ra từ khoảng tháng 11 đến tháng 3, tức mùa hè Nam bán cầu, khi thời gian ban ngày rất dài và càng tiến gần vùng cực càng ít giờ tối. Vì vậy, nếu mục tiêu chính là săn Aurora Australis, Tasmania hoặc New Zealand thường phù hợp hơn.
Lưu ý khi tham quan: Vì điều kiện thời tiết tại Nam Cực vô cùng khắc nghiệt và nguy hiểm, du khách cần đăng ký các tour thám hiểm được cấp phép chuyên biệt để đảm bảo tuân thủ các quy chuẩn an toàn quốc tế nghiêm ngặt nhất.
Cực quang ở lục địa Nam Cực được gọi là Nam cực quang (Ảnh: Sưu tầm)
Kinh nghiệm và lưu ý quan trọng khi đi săn cực quang
Săn cực quang phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hoạt động địa từ, mây, độ tối của bầu trời và vị trí quan sát. Vì vậy, ngoài chọn đúng mùa và điểm đến, bạn nên chuẩn bị trang phục, thiết bị và dành đủ thời gian để tăng cơ hội bắt gặp hiện tượng này.
Theo dõi chỉ số Kp cùng dự báo thời tiết bầu trời
Chỉ số Kp (Kp Index - từ 0 đến 9) là thước đo dùng để mô tả mức độ nhiễu loạn địa từ do bão Mặt Trời gây ra. Kp càng cao (thường từ 3 trở lên), cường độ cực quang càng mạnh và càng dễ quan sát ở vĩ độ thấp. Tuy nhiên, Kp cao sẽ vô nghĩa nếu trời nhiều mây. Do đó, bạn phải kết hợp theo dõi dự báo mây, khả năng quan sát và ứng dụng dự báo hoạt động địa từ (như Aurora Forecast) để lựa chọn thời điểm xuất phát phù hợp nhất.
Chuẩn bị trang phục giữ ấm
Nhiệt độ vào những đêm săn cực quang thường xuyên dao động từ -10°C đến -30°C. Nguyên tắc cốt lõi là mặc áo quần giữ nhiệt nhiều lớp (layering), trang bị áo khoác phao chống nước/chống gió, mang găng tay dày, mũ len che kín tai và giày tuyết chuyên dụng có lót lông. Một cơ thể đủ ấm mới giúp bạn đủ sức đứng ngoài trời tuyết hàng giờ đồng hồ.
Kỹ thuật cài đặt máy ảnh cùng thiết bị chụp đêm
Đôi khi cực quang trên bầu trời khá mờ nhạt so với mắt thường, nhưng máy ảnh (đặc biệt là phơi sáng) sẽ ghi lại được màu sắc rực rỡ của chúng.
Mẹo chụp cực quang bằng máy ảnh/điện thoại:
-
Bắt buộc sử dụng chân máy (tripod) vững chắc để chống rung.
-
Hãy chỉnh khẩu độ ống kính mở lớn nhất có thể (f/2.8 hoặc f/1.4), tăng ISO (khoảng 800 - 3200 tùy thiết bị), đặt thời gian phơi sáng phù hợp (từ 5 - 20 giây tùy tốc độ chuyển động của cực quang) và lấy nét thủ công vô cực (Manual Focus to Infinity).
-
Đừng quên mang theo nhiều pin dự phòng vì nhiệt độ âm sẽ khiến pin sụt rất nhanh!
Chọn nơi có bầu trời tối, tầm nhìn rộng
Để quan sát cực quang rõ hơn, bạn nên chọn khu vực cách xa ánh sáng đô thị như vùng ngoại ô, nông thôn hoặc các điểm chuyên quan sát bầu trời đêm (Dark Sky Parks). Những nơi có không gian rộng và tầm nhìn ít bị che khuất như bờ hồ, bờ biển, đồng trống hoặc khu vực đồi cao cũng thuận lợi để theo dõi các dải cực quang trải rộng trên bầu trời.
Kiên nhẫn chờ đợi thay vì chỉ quan sát trong vài phút
Cực quang có thể thay đổi nhanh về cường độ, hình dạng và vị trí trong cùng một đêm. Có thời điểm các dải sáng khá mờ hoặc gần như không thể nhận thấy bằng mắt thường, nhưng sau đó có thể trở nên rõ và chuyển động mạnh hơn. Vì vậy, bạn nên dành vài giờ tại điểm quan sát thay vì rời đi sau vài phút. Trong thời gian chờ, hãy giữ ấm trong xe, cabin hoặc khu vực trú phù hợp và thường xuyên quan sát bầu trời.
Đi cùng hướng dẫn viên khi săn cực quang tại vùng xa
Nếu bạn chưa quen đường, không có kỹ năng lái xe trên băng tuyết hoặc chưa có kinh nghiệm đối phó với thời tiết mùa đông khắc nghiệt, gợi ý tốt nhất là lựa chọn các tour địa phương (Aurora Chasing Tours). Hướng dẫn viên bản địa không chỉ lái xe an toàn mà còn có kỹ năng đọc radar thời tiết, theo dõi chỉ số Kp và hỗ trợ lựa chọn khu vực quan sát phù hợp nhất trong đêm đó.
Câu hỏi thường gặp về cực quang
Việt Nam có nhìn thấy cực quang không?
Không. Việt Nam nằm ở khu vực xích đạo và cận nhiệt đới, vĩ độ quá thấp so với vành đai từ trường của Trái Đất. Các hạt tích điện từ bão Mặt Trời hầu hết đã bị hút về hai cực (Bắc và Nam) trước khi có thể chạm tới bầu khí quyển phía trên nước ta. Vì vậy, việc nhìn thấy cực quang tại Việt Nam là điều không thể xảy ra.
Mắt thường có nhìn thấy rõ màu sắc cực quang không?
Tùy thuộc vào cường độ của cơn bão địa từ. Nếu cực quang hoạt động mạnh (Kp cao), mắt thường hoàn toàn có thể nhìn thấy rõ các dải màu xanh lục, đỏ hoặc tím uốn lượn rực rỡ trên bầu trời. Tuy nhiên, nếu cực quang yếu, mắt người (do hạn chế về khả năng cảm nhận màu sắc trong bóng tối) thường chỉ nhìn thấy những dải sáng mờ mờ màu xám nhạt hoặc trắng. Lúc này, ống kính máy ảnh phơi sáng sẽ là công cụ giúp bạn nhìn thấy rõ màu sắc thực sự của chúng.
Cực quang có nguy hiểm không?
Bản thân ánh sáng cực quang không gây nguy hiểm cho người quan sát từ mặt đất, bởi khí quyển và từ trường Trái Đất giúp bảo vệ con người trước phần lớn tác động trực tiếp từ môi trường không gian. Tuy nhiên, những đợt hoạt động Mặt Trời mạnh gây ra bão địa từ có thể đồng thời tạo nên các màn cực quang mạnh và ảnh hưởng đến nhiều hệ thống công nghệ.
Trong những đợt bão địa từ mạnh, sự biến động của từ trường và tầng điện ly có thể gây dòng điện cảm ứng trong lưới điện, làm giảm độ chính xác của GPS/GNSS, ảnh hưởng hoạt động vệ tinh và gây gián đoạn liên lạc vô tuyến. Vì vậy, một đợt cực quang mạnh có thể là dấu hiệu cho thấy hoạt động thời tiết không gian đang gia tăng, nhưng không đồng nghĩa với việc người đứng dưới bầu trời ngắm cực quang gặp nguy hiểm trực tiếp.
Cực quang là một trong những hiện tượng thiên nhiên ấn tượng nhất, được tạo nên từ sự tương tác giữa các hạt mang điện từ Mặt Trời với từ quyển và khí quyển Trái Đất. Từ Tromsø, Rovaniemi, Fairbanks ở Bắc bán cầu đến Tasmania hay New Zealand ở Nam bán cầu, mỗi điểm đến đều mang đến những điều kiện và trải nghiệm săn cực quang khác nhau.
Để hành trình thuận lợi hơn, bạn nên chọn đúng mùa, theo dõi dự báo hoạt động địa từ và thời tiết, tìm khu vực ít ô nhiễm ánh sáng, chuẩn bị trang phục giữ ấm và dành nhiều đêm để quan sát. Nếu đang lên kế hoạch khám phá những vùng đất nổi tiếng với Bắc cực quang, bạn có thể tham khảo các tour du lịch nước ngoài của Vietravel để kết hợp săn cực quang cùng nhiều trải nghiệm đặc trưng trong hành trình.
—
Để biết thêm thông tin về chương trình, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:
VIETRAVEL
190 Pasteur, P. Xuân Hòa, TP.HCM
Tel: (028) 3822 8898 - Hotline: 1800 646 888
Fanpage:
https://www.facebook.com/vietravel
Website:
www.travel.com.vn
Nguồn bài viết: Sưu tầm và tổng hợp
@camnangdulich #camnangdulich
Tiêu chuẩn
Tiêu chuẩn
Tiêu chuẩn
Tiêu chuẩn
Giá tốt
